Przemoc domowa wobec dzieci – jak interweniować?

Przemoc i krzywdzenie dzieci dotyczy każdego działania, które deprawuje prawa i swobodę dzieci oraz zakłócają ich optymalny rozwój. Przemoc może mieć znamiona znęcania fizycznego oraz psychicznego i jest przestępstwem. Odpowiedzialność za krzywdy wyrządzone dziecku ponoszą nie tylko te osoby, które jawnie się do tego przyczyniły, ale także ci, którzy nie zareagowali. Co powinniśmy zrobić, kiedy wiemy, że dziecko jest bite, krzywdzone i maltretowane? Gdzie to zgłosić? Na te pytania odpowiadamy poniżej.

• Formy przemocy psychicznej wobec dzieci
• Skutki przemocy fizycznej wobec dzieci
• Instytucje oferujące pomoc ofiarom przemocy

Formy przemocy psychicznej wobec dzieci

Dom powinien stanowić dla dziecka przestrzeń, w której czuje się bezpiecznie. Miejsce pełne miłości i ciepła, niezbędne dla prawidłowego i harmonijnego rozwoju. Przemoc całkowicie i nieodwracalnie przekreśla szanse na szczęśliwe dzieciństwo, wpędzając dziecko w poczucie beznadziejności, wstydu oraz niższości. Znęcanie psychiczne pozostawia ślad w psychice na całe życie i wywołuje znacznie głębsze konsekwencje niż krzywda fizyczna. Dzieciom maltretowanym psychicznie trudniej jest w dorosłym życiu zbudować trwałe relacje, założyć rodzinę i funkcjonować w społeczeństwie.

Do przemocy psychicznej zaliczane są takie zachowania jak:

• nękanie
• groźby
• lekceważenie
• wyzwiska i wulgaryzmy
• chłód emocjonalny
• ignorowanie
• brak czułości

Prowadzi to do wielu negatywnych przeżyć: strachu, lęków, poczucia niesprawiedliwości, dorastania w przekonaniu o byciu gorszym, niechcianym i niekochanym. Wywołuje szereg niebezpiecznych skutków jak bunt, agresja, depresja. Dziecko nosi w sobie ogromne pokłady żalu, złości, smutku, które wyładowuje na otoczeniu — niszcząc swoje lub cudze rzeczy, znęcając się nad słabszymi rówieśnikami czy zwierzętami. Nawet niewinne straszenie dziecka w stylu „jak będziesz niegrzeczny, to przyjdzie taki straszny pan i cię zabierze” może wywołać u dziecka paniczny strach. W umyśle rodzą się wówczas przerażające wizje związane z utratą miłości i opieki ze strony rodziców. Oschłość emocjonalna czyni w zasadzie z dziecka sierotę. Skutkuje to najczęściej obniżonym poczuciem własnej wartości, a niekiedy nawet skłonnościami i myślami samobójczymi.

Skutki przemocy fizycznej wobec dzieci

Dzieci będące bite i maltretowane nie tylko odczuwają brak poczucia bezpieczeństwa, ale są bardziej podatne na manipulację otoczenia. Dlatego częściej wpadają w złe towarzystwo, stają się członkami szemranych grup, band, a nawet sekt. Takie dzieci są również wykluczone ze społeczeństwa, ponieważ ani rówieśnicy, ani ich rodzice, nie chcą się zadawać z „wyrzutkiem z rodziny patologicznej”.

Skala frustracji prowadzi wtedy do szeregu destrukcyjnych zachowań jak:

• autoagresja
• poczucie winy i wstydu
• samookaleczenia
• zamykanie się w sobie
• nieśmiałość
• cynizm
• ignorancja
• chęć zemsty

Jako sposób na wyładowanie agresji dzieci znajdują wyczynach chuligańskich, kradzieżach, zachowaniach patologicznych wobec innych, a w najgorszym wypadku — w dokonaniu morderstwa. Przemoc fizyczna w dzieciństwie tworzy wzorzec, który powtarza się w dorosłym życiu, prowadząc do kontynuacji przemocy domowej w następnych pokoleniach.

Instytucje oferujące pomoc ofiarom przemocy

Jeżeli jesteś świadkiem przemocy wobec dziecka, podejrzewasz lub wiesz na pewno, że dzieje mu się krzywda, nie czekaj, aż będzie za późno. Od razu zareaguj! Reakcja świadka może uratować zdrowie psychiczne i fizyczne dziecka, a czasem nawet życie. Przemoc domową wobec dziecka można zgłaszać do następujących instytucji:

• Niebieskiej Linii — Ogólnopolskiego Pogotowia dla Ofiar Przemocy w Rodzinie — numer 22 668-70-00
• Dziecięcego Telefonu Zaufania Rzecznika Praw Dziecka — numer 0 800 12 12 12 (bezpłatny)
• pod numer alarmowy 112, na który można dzwonić w celu uzyskania pomocy w nagłych przypadkach
• do szkoły, przedszkola, żłobka, do którego uczęszcza dziecko
• na policję
• do Ośrodka Pomocy Społecznej
• do Sądu Rodzinnego

Warto również wiedzieć, że procedura Niebieskiej Karty uruchamiana jest w sytuacjach potwierdzonych lub uzasadnionych podejrzeń przemocy. Zgłoszenie do odpowiednich instytucji jest nie tylko prawem, ale także obowiązkiem obywatelskim każdego, kto posiada wiedzę o krzywdzie dziecka. Brak reakcji może być podstawą do odpowiedzialności karnej za zaniechanie pomocy osobie znajdującej się w bezpośrednim niebezpieczeństwie utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu.