Wolontariat to dobrowolna praca na rzecz innych. To, co wyróżnia ją wśród innych „zawodów”, to fakt, że jest ona bezpłatna. Za pomoc na rzecz słabszych, chorych, potrzebujących nie są przewidziane żadne wynagrodzenia, a już na pewno nie w formie pieniężnej. Wolontariat może przyjmować różne formy, pomagać mogą nawet dzieci. Na czym więc polega wolontariat i jakie są jego rodzaje?
Definicja wolontariatu
Wolontariatem określa się świadomą i bezpłatną pracę na rzecz innych. Jest ona dobrowolna, nikt nie może być do niej przymuszany. Wolontariat świadczony jest na rzecz określonych osób, np. chorych, starszych lub całego społeczeństwa. W Polsce zaczął się on rozwijać dopiero w latach 90. XX wieku. Obecnie stanowi jedno z podstawowych narzędzi wspierania osób w trudnych sytuacjach życiowych, niezależnie od ich wieku czy statusu społecznego. Praca wolontariacka może być świadczona w sposób ciągły — przez określony czas, np. kilka godzin tygodniowo — lub incydentalnie, przy konkretnych akcjach charytatywnych, wydarzeniach czy projektach.
Kim jest wolontariusz
Wolontariusz to osoba, która bezinteresownie świadczy pracę na rzecz innych. Świadomie włącza się w pomoc organizacjom pozarządowym, instytucjom społecznym czy określonym osobom. Wolontariusz za swoją pracę nie otrzymuje wynagrodzenia pieniężnego, jednak zamiast tego dostaje wiele korzyści niematerialnych. Taka osoba zdobywa cenne doświadczenie, umiejętności (co nie jest bez znaczenia na rynku pracy), nowe znajomości, czuje się spełniona i usatysfakcjonowana.
Aby rozpocząć pracę wolontariacką, wystarczy zgłosić się do organizacji, która taki program prowadzi. W zależności od instytucji, może to wymagać krótkiego przeszkolenia lub podpisania porozumienia wolontariackiego. Wolontariuszem może być niemal każdy — od uczniów gimnazjum, przez studentów, osoby dorosłe, aż po seniorów, którzy swoją wiedzę i doświadczenie przekazują innym.
Rodzaje wolontariatu
Wolontariat rozwija się w różnych obszarach. Zanim podejmiemy więc decyzję o zostaniu wolontariuszem, warto sprawdzić, jaka „dziedzina” będzie dla nas odpowiednia. Każdy rodzaj wiąże się z innymi obowiązkami i wymaganiami, dlatego dobrze jest dopasować formę pomocy do własnych możliwości i predyspozycji.
Wolontariat hospicyjny
To obszar, w którym szczególnie potrzebna jest pomoc. Jest to jednak praca dla osób wytrzymałych psychicznie. Dotyczy to zwłaszcza tych obowiązków, które świadczone są chorym i ich rodzinom. Wolontariusze hospicyjni towarzyszą pacjentom w ostatnich dniach życia, rozmawiają z nimi, czytają książki, po prostu są obecni. Oprócz tego zajmują się zadaniami biurowymi i organizują różnego rodzaju akcje charytatywne na rzecz wsparcia finansowego lub materialnego takich instytucji. Ten typ pracy wymaga empatii, cierpliwości i dojrzałości emocjonalnej.
Wolontariat sportowy
Najczęściej dotyczy pomocy przy organizacji zawodów sportowych, mistrzostw, rozgrywek itp. Wiąże się on np. z pomocą wolontariuszy podczas biegu (podają napoje), wsparciem zawodników i kibiców, organizacją zawodów itp. To także świetna okazja do tego, aby poznać od kuchni, jak wygląda przygotowywanie takich wielkich imprez. Wolontariat sportowy często wymaga dyspozycyjności w weekendy, gdy odbywają się największe wydarzenia, oraz dobrej kondycji fizycznej, jeśli trzeba spędzić cały dzień na nogach przy trasie biegu lub w hali.
Wolontariat w NGO
Skupia się na działaniu w organizacjach pozarządowych. Zadania wolontariuszy są uzależnione od tego, w jakim obszarze działa dana instytucja. Mogą to być działania związane z pracą biurową, organizacyjną, często jest to wspieranie kampanii organizacji i pomoc w różnych projektach. NGO-sy zajmują się m.in. pomocą osobom w kryzysie, promocją zdrowia, ekologią czy edukacją. Wolontariusz w takiej organizacji może prowadzić social media, pomagać przy zbiórkach, zbierać dane, tworzyć raporty lub uczestniczyć w spotkaniach organizacyjnych.
Wolontariat seniorów
Wyróżnia się także wolontariat seniorów. To znaczy, że pomoc mogą świadczyć osoby w każdym wieku. Tacy wolontariusze najczęściej dzielą się swoim doświadczeniem, wiedzą, konkretnymi umiejętnościami. Przekazują to wszystko dalej, dają komuś swój czas, przez co sami czują się potrzebni. Seniorzy mogą wspierać młodzież w wyborze ścieżki zawodowej, uczyć tradycyjnych rzemiosł, prowadzić koła zainteresowań lub po prostu towarzyszyć samotnym osobom starszym jako tzw. wolontariusze wizytujący.
Wolontariat międzynarodowy
Jest jeszcze wolontariat międzynarodowy. Ten świadczony jest poza granicami naszego kraju. Najczęściej w tym przypadku mówi się o programach wymiany wolontariuszy lub o konkretnych projektach. Wolontariat międzynarodowy najczęściej jest długoterminowy, może trwać nawet rok. W jego ramach wyróżnia się wyjazdy misyjne, popularne workcampy czy wolontariat świadczony z programu Erasmus. Udział w takim programie pozwala nie tylko pomagać, ale także poznać inną kulturę, nauczyć się języka i zdobyć doświadczenie zawodowe w międzynarodowym środowisku.
Wolontariat wobec potrzebujących grup społecznych
Poza wymienionymi wyżej rodzajami wolontariatu, istnieje szereg innych form aktywności ukierunkowanych na konkretne grupy osób. Wolontariusze mogą angażować się w wsparcie osób bezdomnych i ubogich, zapewniając ciepły posiłek, ubrania czy po prostu rozmowę. Inne formy obejmują pomoc osobom dotkniętym przemocą domową — zarówno poprzez działania informacyjne, jak i bezpośrednie wsparcie psychologiczne czy organizacyjne. Dzięki różnorodności możliwości każdy może znaleźć formę pomocy dopasowaną do własnych kompetencji i wrażliwości.