Przyjeżdżający do Polski cudzoziemcy bardzo często rozstają się w tym celu z rodzinami, od których nierzadko dzielą ich tysiące kilometrów. Czy żona, mąż albo dzieci mogą przyjechać w odwiedziny i jak wyglądają przepisy prawa w tym względzie?
Na jakich zasadach cudzoziemcy mogą przebywać w Polsce
Obcokrajowcy do Polski przybywają z różnych powodów, choć najczęściej chodzi tutaj przede wszystkim o możliwość zarobkowania. Aby móc legalnie pracować w naszym kraju, osoba taka musi ubiegać się o zezwolenie na pobyt czasowy (lub stały) i pracę. W ten sposób można podjąć zatrudnienie, najczęściej na konkretnych warunkach i tym samym żyć normalnie na terenie Polski.
Takie emigracje zarobkowe najczęściej wiążą się jednak z rozdzieleniem z rodziną. Mąż czy żona opuszczają swoich bliskich i nierzadko są od nich oddzieleni nawet długie miesiące. Sytuacja ta dotyczy szczególnie obywateli Ukrainy i Białorusi — krajów, z których pochodzi obecnie większość cudzoziemców pracujących w Polsce. Pobyt bez bliskich może trwać nawet kilka lat, co powoduje naturalne pytania o możliwość odwiedzin lub stałego sprowadzenia rodziny.
Czy możliwy jest przyjazd rodziny cudzoziemca do Polski
Rozdzielenie rodzin bywa trudne, zwłaszcza gdy jest to rozstanie na kilka miesięcy czy nawet dłużej. Wielu cudzoziemców tęskniących za bliskimi może zastanawiać się nad tym, czy byłaby możliwość ich przyjazdu do Polski. Odpowiedź na to pytanie jest jak najbardziej twierdząca, jako że polskie prawo umożliwia staranie się o pobyt czasowy w celu połączenia z rodziną. Kancelaria Lex AdVena opisuje dokładniej zasady dla cudzoziemców w Polsce i to, w jaki sposób należy ubiegać się o niezbędne zezwolenia.
Procedura ta regulowana jest przepisami ustawy o cudzoziemcach i dotyczy konkretnie zezwolenia na pobyt czasowy w celu połączenia z rodziną. Nie jest to wizyta turystyczna ani krótkoterminowy pobyt — chodzi o możliwość dłuższego zamieszkania wraz z osobą przebywającą legalnie w Polsce.
Warunki konieczne do złożenia wniosku o pobyt rodziny
Żeby w ogóle można było rozpatrzyć tę kwestię, warunkiem podstawowym jest to, aby sam cudzoziemiec przebywał na terenie Polski legalnie. Musi więc posiadać odpowiednie zezwolenie np. na pobyt stały lub czasowy, pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, ochronę międzynarodową czy posiadać status uchodźcy. Innymi słowy, konieczne jest spełnienie jednego z wielu możliwych tytułów pobytowych, jakie są możliwe.
Jeżeli tak jest, cudzoziemiec może wówczas złożyć specjalny wniosek w urzędzie wojewody właściwym dla miejsca zamieszkania. Do wniosku należy dołączyć dokumenty potwierdzające więzi rodzinne (akt małżeństwa, akt urodzenia dziecka), a także dowody zapewnienia odpowiednich warunków materialnych i mieszkaniowych dla przyjeżdżających członków rodziny.
Kto zalicza się do rodziny cudzoziemca mieszkającego w Polsce
Należy też mieć świadomość tego, kto właściwie może być zaliczany do rodziny cudzoziemca mieszkającego w Polsce, aby móc starać się o zezwolenie na pobyt. Polskie przepisy definiują ten krąg dość precyzyjnie:
- małżonek — w tym również osoby będące w małżeństwie z obywatelem Ukrainy, Białorusi czy innego państwa trzeciego
- dzieci małoletnie, w tym również przysposobione oraz pozostające pod opieką prawną
- wstępni w linii prostej (np. rodzice cudzoziemca), jeśli sprawują oni faktyczną opiekę nad małoletnimi dziećmi tego cudzoziemca
Rzecz jasna należy przy tym spełnić kilka istotnych warunków. Przede wszystkim obcokrajowiec musi udowodnić legalność pobytu, a także stałe źródło dochodu, wystarczające na utrzymanie siebie i przyjeżdżających członków rodziny. Wymaga się również dysponowania tytułem prawnym do lokalu mieszkalnego o odpowiedniej powierzchni, zgodnej z normami określonymi w przepisach lokalnych.
Dodatkowe wymagania w przypadku małżonków
W sytuacji, gdy o zezwolenie na pobyt ubiega się małżonek cudzoziemca, konieczne jest wykazanie, że związek został zawarty zgodnie z przepisami obowiązującymi w kraju pochodzenia. Małżeństwo musi być uznawane przez prawo polskie — nie mogą to być związki zarejestrowane w formie partnerstwa cywilnego ani związki zawarte wyłącznie w formie religijnej bez skutków cywilnoprawnych.
Sytuacja dzieci i osób dorosłych pozostających na utrzymaniu
W przypadku dzieci do wniosku należy dołączyć dokument potwierdzający sprawowanie opieki rodzicielskiej. Jeśli dziecko przebywa w kraju pochodzenia pod opieką drugiego rodzica, wymagana jest jego zgoda na wyjazd dziecka do Polski. Dotyczy to szczególnie sytuacji, gdy rodzice są rozwiedzeni lub żyją w separacji.
Na jakich zasadach działa pobyt rodziny cudzoziemca w Polsce
Po złożeniu wniosku i wszystkich niezbędnych dokumentów oraz pozytywnej opinii administracyjnej rodzina cudzoziemca może do niego legalnie dołączyć. Ich pobyt będzie działał na zasadzie zezwolenia czasowego. Pobyt rodziny cudzoziemca może potrwać od 3 miesięcy do 3 lat, po których konieczne będzie ponowne staranie się o legalność pobytu.
Okres ważności zezwolenia zależy od tytułu pobytowego posiadanego przez cudzoziemca, z którym rodzina się łączy. Jeżeli osoba ta posiada zezwolenie na pobyt czasowy, członkowie rodziny otrzymają zezwolenie na okres nie dłuższy niż okres ważności zezwolenia cudzoziemca. W przypadku posiadania przez niego zezwolenia na pobyt stały, rodzina może otrzymać dokument nawet na 3 lata.
Uprawnienia wynikające z zezwolenia na pobyt w celu połączenia z rodziną
Osoby, które uzyskały takie zezwolenie, mają prawo do:
- legalnego zamieszkania na terenie Polski przez cały okres ważności zezwolenia
- podjęcia pracy na terytorium RP bez konieczności uzyskiwania dodatkowego zezwolenia na pracę
- swobodnego przemieszczania się w strefie Schengen przez okres do 90 dni w ciągu każdych 180 dni
- korzystania z opieki zdrowotnej na zasadach określonych w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
- dostępu do edukacji na zasadach obowiązujących obywateli polskich
Przedłużenie zezwolenia i droga do pobytu stałego
Po upływie okresu ważności zezwolenia na pobyt czasowy w celu połączenia z rodziną, możliwe jest jego przedłużenie. Wniosek w tej sprawie należy złożyć nie później niż w dniu upływu ważności dotychczasowego zezwolenia. Jeżeli cudzoziemiec przebywa nieprzerwanie w Polsce przez co najmniej 5 lat na podstawie takiego zezwolenia, może ubiegać się o zezwolenie na pobyt stały.
Procedura uzyskania zezwolenia — dokumenty i terminy
Złożenie kompletnego wniosku wymaga przygotowania szeregu dokumentów. Lista obejmuje m.in.:
- wypełniony formularz wniosku (dostępny na stronie urzędu wojewódzkiego)
- ważny dokument podróży (paszport)
- cztery aktualne fotografie
- dokumenty potwierdzające więzi rodzinne (akty stanu cywilnego z apostille lub legalizacją)
- dokumenty potwierdzające posiadanie ubezpieczenia zdrowotnego
- dokumenty potwierdzające posiadanie źródła dochodu (np. umowa o pracę, zaświadczenie o prowadzeniu działalności gospodarczej)
- dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu mieszkalnego
- dowód uiszczenia opłaty skarbowej
Wszystkie dokumenty sporządzone w języku obcym muszą być przetłumaczone na język polski przez tłumacza przysięgłego. Urząd wojewódzki rozpatruje wniosek w terminie do 60 dni od daty jego złożenia, choć w praktyce procedura może potrwać dłużej, zwłaszcza gdy organ zwróci się o uzupełnienie dokumentacji lub przeprowadzi wywiad z wnioskodawcą.
Najczęstsze przyczyny odmowy wydania zezwolenia
Nie każdy wniosek kończy się pozytywną decyzją. Urząd może odmówić wydania zezwolenia na pobyt w celu połączenia z rodziną m.in. w następujących sytuacjach:
- małżeństwo zostało zawarte wyłącznie w celu obejścia przepisów o wjeździe i pobycie cudzoziemców (tzw. fikcyjne małżeństwo)
- cudzoziemiec nie wykazał stabilnego źródła dochodu wystarczającego na utrzymanie rodziny
- nie przedstawiono tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego lub lokal nie spełnia wymogów określonych w przepisach lokalnych
- pobyt cudzoziemca stanowiłby zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego
- cudzoziemiec podał nieprawdziwe dane osobowe lub fałszywe informacje we wniosku
- w stosunku do cudzoziemca orzeczono zakaz wjazdu na terytorium RP lub krajów strefy Schengen
W przypadku odmowy cudzoziemiec ma prawo wnieść odwołanie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w terminie 14 dni od doręczenia decyzji.
Dziękuje, znalazłam odpowiedź na pytania, które mnie nurtowały. Zastanawiam się, czy w Polsce wkrótce nie będzie bardzo dużo cudzoziemców. Mam wrażenie, że na każdym kroku ich spotykam i to w przychodniach, sklepach, więc takich zadomowionych. Nigdy bym nie pomyślała, że można chcieć osiedlić się w Polsce.