O rodzinie być może słyszysz na co dzień, możesz jednak zastanawiać się, jaka jest właściwie definicja rodziny? I jak w ciągu lat zmieniały się pojęcia z nią związane? Odpowiedzi możesz znaleźć w poniższym artykule.
Co to jest rodzina
Rodzina to według najbardziej popularnej definicji grupa osób powiązanych ze sobą dzięki pokrewieństwu lub powinowactwu. Jednak rodzina występuje także w przypadku adopcji, gdy więzy między dzieckiem a opiekunem nie polegają na pokrewieństwie lecz rodzą się poprzez opiekę, wychowywanie i wspólne spędzanie czasu. Zdaniem socjologów, jest to również podstawowa komórka społeczna, na której opiera się całe społeczeństwo.
O rodzinie możemy mówić w ujęciu węższym, gdy odnosimy się do rodziców i dziecka tworzących trzyosobową strukturę, ale istnieją także rodziny wielopokoleniowe, stworzone z wielu osób w różnym wieku – od niemowląt po pradziadków mieszkających pod jednym dachem lub utrzymujących bliskie relacje mimo zamieszkiwania w oddzielnych gospodarstwach.
W potocznym ujęciu założenie rodziny wiąże się z wejściem w związek małżeński i spłodzeniem potomstwa, jednak w istocie rodzina może powstać również, jak zostało już wspomniane, przez adopcję. Współczesne podejście wykracza poza tradycyjne ramy – rodzinę mogą tworzyć osoby spokrewnione biologicznie, związane formalnie przez akt prawny lub połączone trwałymi więziami emocjonalnymi i wzajemną odpowiedzialnością, nawet jeśli nie łączy ich żaden z wymienionych aspektów.
Rozmaite ujęcia terminu „rodzina”
Definicja rodziny i badania nad tą grupą przez wiele lat były obiektem zainteresowań badaczy. Definicja rodziny ewoluowała i zaczęła zawierać w sobie różne aspekty – im szersze i dokładniejsze były badania, tym częściej zaczęto zauważać, że rodziny są różne, wszystkie jednak spełniają swoją podstawową funkcję, jaką jest tworzenie więzi, opieka nad członkami grupy oraz zaspokajanie jej potrzeb emocjonalnych.
Najczęściej przytaczana jest definicja Augusta Comte, która mówi, że rodzina jest podstawową grupą społeczną. Natomiast z tego punktu zaczęto szerzej przypatrywać się definicji rodziny. Podejście systemowe patrzy na rodzinę jako na pewną całość, strukturę, w której zmiana zachowań poszczególnych jej elementów wpływa na całą rodzinę – nawet pozornie drobny konflikt między dwojgiem członków może wywołać skutki odczuwalne dla wszystkich domowników.
W psychoterapii znane są ustawienia rodzinne Berta Hellingera, wskazujące na problemy wynikające z przeszłości rodzinnej, której nawet często nie pamiętamy, a nawet – nie nastąpiły one za naszego życia. Metoda Hellingera wskazuje na potrzebę pojednania z krewnymi, nawet jeśli już nie żyją. Według tej teorii złe postępki, których dopuścili się nasi krewni w dalekiej przeszłości mogą za pomocą różnych kodów emocjonalnych wpływać na przyszłe pokolenia – niezaleczone traumy przekazywane są w postaci nieświadomych wzorców zachowań, lęków lub zaburzeń relacyjnych, które mogą pojawiać się u potomków nawet kilka generacji później.
W bardziej współczesnym ujęciu, rodziną nazywa się także grupę osób, które nie są ze sobą spokrewnione, jednak posiadają ze sobą połączenie emocjonalne i pełnią funkcje charakterystyczne dla funkcjonalnej rodziny – wzajemną opiekę, wsparcie materialne, dzielenie przestrzeni życiowej oraz budowanie wspólnych tradycji i wspomnień. Tego rodzaju więzi obserwuje się w związkach partnerskich, grupach przyjaciół mieszkających razem lub społecznościach tworzonych przez osoby wykluczone z tradycyjnych struktur rodzinnych.
Typy struktur rodzinnych
Jak wiemy, rozróżniamy rodziny wielopokoleniowe, rodzinę daleką, bliską a także taką, którą sami założyliśmy. Jeśli nie masz swojej rodziny, na pytanie o swoich krewnych odpowiesz prawdopodobnie, że są to rodzice lub rodzeństwo, jeśli jednak spłodziłeś lub urodziłaś potomstwo, na myśl przyjdzie Ci najprawdopodobniej jako pierwsze właśnie to.
W ujęciu socjologicznym rozróżniamy ponadto rodziny monogamiczne – czyli tworzone przez osoby będące w związku z drugą osobą, oraz rodziny poligamiczne – oparte na poligamii, związku romantycznym wielu osób dorosłych. W niektórych kulturach poligamia stanowi dopuszczalną formę organizacji życia rodzinnego, choć w większości państw europejskich prawo przewiduje wyłącznie monogamię jako podstawę związku małżeńskiego.
Współczesna socjologia rodziny wyróżnia także rodziny rekonstruowane (patchworkowe), w których jedno lub oboje dorosłych wnosi do nowego związku dzieci z poprzednich relacji. W takich strukturach szczególnie ważne staje się budowanie nowych więzi między dziećmi a partnerem rodzica biologicznego, co wymaga czasu, cierpliwości i świadomego kształtowania klimatu akceptacji.
Warto zaznaczyć, że badania nad rodziną wciąż trwają, a pojęcie to niesie w sobie wiele możliwości i dróg poszukiwań – w miarę przemian społecznych, rozwoju psychologii relacji i zmian prawnych pojawia się coraz więcej modeli życia rodzinnego wykraczających poza tradycyjne schematy.
Ja uważam, że rodzina to po prostu bliskie osoby, które decydują się na bycie ze sobą na dobre i na złe. Rodzinę można założyć z każdym, kto jest zdolny do troski i odpowiedzialności. Szkoda, że Państwo Polskie tego nie kuma.