Od czasu rosyjskiej inwazji na Ukrainę tysiące osób przekracza polską granicę, szukając schronienia przed wojną. Są wśród nich rodziny z dziećmi i osoby starsze. Wojna spowodowała mnóstwo zniszczeń, a sytuacja cywilów na okupowanych obszarach Ukrainy nadal jest bardzo zła. Uchodźcy, którym udało się uciec, znajdują się w trudnej sytuacji w zupełnie nowym kraju. Jak skutecznie pomóc rodzinom i innym uchodźcom z Ukrainy?
- Jaka jest sytuacja uchodźców z Ukrainy?
- Jak rozmawiać z osobą, która uciekła przed wojną?
- Jak skutecznie pomóc rodzinie, uchodźcy z Ukrainy?
Sytuacja ludzi uciekających z Ukrainy
24 lutego 2022 roku na Kijów spadły bomby i dla wielu osób dotychczasowy świat się skończył. Obywatele Ukrainy zaczęli uciekać z atakowanego kraju, a jednym z głównych kierunków była właśnie Polska. Exodus ludności z okupowanych terenów nadal trwa, a Polska stara się sprostać wyzwaniom, jakie pojawiły się przed nią w ciągu ostatnich miesięcy. Ogromna fala pomocy ruszyła z inicjatywy Polaków, rząd natomiast podpisał ustawę o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym, która reguluje legalizację pobytu przez 18 miesięcy, nadanie numeru PESEL oraz pomoc rzeczową i finansową od samorządów.
Pozostaje jednak kilka znaków zapytania dotyczących długoterminowych rozwiązań. Przez jaki czas Ukraińcy będą przebywać w domach Polaków, którzy przyjęli pod swój dach rodziny z Ukrainy? Co rząd proponuje w perspektywie kilku lub kilkunastu miesięcy? W wymiarze doraźnym pomoc dla obywateli Ukrainy jest spora, a rząd na ten moment nie zamyka granic przed uchodźcami wojennymi. Sytuacja wymaga jednak ciągłego monitorowania i dostosowywania działań do zmieniających się potrzeb.
Jak rozmawiać z osobą, która uciekła przed wojną?
Po wybuchu wojny w polskim społeczeństwie nastąpiła ogromna mobilizacja. Niemal każda osoba w jakiś sposób zaangażowała się w zbiórki lub pomoc materialną dla obywateli Ukrainy. Bardzo wiele osób zadeklarowało także chęć przyjęcia rodziny pod swój dach. Warto tutaj zaznaczyć, że aby skutecznie pomóc uchodźcom, trzeba także przygotować się psychicznie i emocjonalnie. Osoba, która uciekła przed wojną, nawet jeśli sama nie widziała, jak wszystko, co jest jej bliskie, zostało zniszczone, znajduje się nagle w zupełnie obcym otoczeniu. Mało kto planował coś takiego. Niejednokrotnie przekreślone zostaje wszystko, co ludzie budowali przez lata, a zaczęcie od nowa może być niezwykle trudne.
Zasady kontaktu z osobami doświadczającymi traumy wojennej
W przypadku osób straumatyzowanych warto pamiętać, że niewskazane jest narzucanie się ze swoją pomocą. Ważna jest obecność i pokazanie podstawowych kwestii związanych z funkcjonowaniem w nowym otoczeniu. Nie warto także na siłę wypytywać danej osoby o przeszłość – jeśli będzie chciała opowiedzieć o tym, co ją spotkało, prędzej czy później otworzy się sama. To, co Ty możesz zaoferować, to cicha obecność i towarzystwo w codziennych czynnościach.
Ważne jest również stworzenie atmosfery bezpieczeństwa i spokoju. Unikaj pytań dotyczących wojennych doświadczeń, chyba że osoba sama poruszy ten temat. Staraj się oferować pomoc w sposób dyskretny, respektując autonomię i decyzje tych, którym pomagasz. Czasem wystarczy po prostu być obok i pokazać, że dana osoba nie jest sama w nowej rzeczywistości.
Konkretne formy wsparcia dla uchodźców
Jest kilka sposobów na to, żeby pomóc uchodźcom z Ukrainy. Wiele osób przyjmuje rodziny pod swój dach, jednak nie każdy ma taką możliwość. Zawsze możesz pomóc w inny sposób – przekazując środki finansowe na zweryfikowane zbiórki dla Ukrainy (PCK, PAH, Polska Misja Medyczna, Fundacja Ocalenie), lub po prostu zgłaszając się do miejsca, które kwateruje uchodźców z Ukrainy w charakterze pomocy przy opiece nad dziećmi lub przy organizacji czasu wolnego.
Pomoc materialna i rzeczowa
W punktach recepcyjnych zbierane są także rzeczy – ich lista jest na bieżąco aktualizowana na oficjalnych stronach danego miasta lub wsi. Najczęściej potrzebne są artykuły pierwszej potrzeby: koce, ubrania, środki higieny osobistej, żywność długoterminowa. Przed przekazaniem darowizn warto sprawdzić, jakie konkretnie przedmioty są w danym momencie najbardziej potrzebne, aby uniknąć sytuacji, w której punkt recepcyjny zostanie zalany nadmiarem jednego rodzaju artykułów.
Wolontariat i bezpośrednie zaangażowanie
Oprócz wolontariatu w organizacjach pozarządowych, możesz również angażować się lokalnie. Wiele gmin i miast organizuje dodatkowe zajęcia dla dzieci z Ukrainy, kursy języka polskiego dla dorosłych, czy programy integracyjne. Twoja obecność jako osoba znająca język polski i lokalne realia może być nieoceniona w procesie adaptacji. Pamiętaj, że każda, nawet drobna forma pomocy ma znaczenie i może realnie zmienić sytuację osób, które znalazły się w Polsce w wyniku wojny.